Kısaca
- Çocuklarda zaman zaman inat, öfke ve korku görülmesi gelişimin doğal parçasıdır.
- Belirtiler uzun sürüyor, yoğunlaşıyor veya okul-arkadaş-aile yaşamını etkiliyorsa destek düşünülmelidir.
- Tutarlı rutinler, duygu adlandırma ve olumlu pekiştirme evde işe yarayan temel adımlardır.
- Çocuğun kendine zarar verme düşüncesi varsa acil destek alın: 112.
Her çocuk zaman zaman öfkelenir, inatlaşır, korkar veya kardeşiyle çekişir. Bunların çoğu gelişimin doğal bir parçasıdır. Ancak bazı davranışlar sıklığı, şiddeti veya süresi nedeniyle ebeveynleri endişelendirir ve "Bu normal mi?" sorusunu akla getirir.
Bu yazıda çocuklardaki davranış sorunlarını ayırt etmenize yardımcı olacak ipuçlarını ve ne zaman uzman desteği alınabileceğini ele alıyoruz. Hizmet bilgileri için çocuk ve ergen terapisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Normal gelişim ile endişe verici durum arasındaki fark
Davranışın bir sorun olup olmadığını anlamak için şu üç soruya bakmak yardımcı olabilir:
- Süre: Davranış birkaç haftadan uzun süredir devam ediyor mu?
- Yoğunluk: Davranış yaşıtlarına göre belirgin biçimde daha yoğun veya sık mı?
- İşlev: Okul, arkadaşlık veya aile yaşamını bozuyor mu?
Bu soruların birine ya da birkaçına "evet" yanıtı veriyorsanız bir uzmana danışmak yerinde olur.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler
- Sık ve yoğun öfke patlamaları, sürekli karşı gelme
- Aşırı korku, ayrılık kaygısı, okula gitmek istememe
- Uyku ve yeme düzeninde belirgin değişiklikler
- Arkadaşlarından ve sevdiği etkinliklerden çekilme
- Ani davranış değişikliği veya gerileme
- Kendine ya da başkalarına zarar verme davranışları
Davranış sorunlarının olası nedenleri
Davranış sorunlarının tek bir nedeni yoktur. Aile ortamındaki değişiklikler, kayıp, okulda yaşanan zorluklar, akran ilişkileri, gelişimsel özellikler ve yaşanan stresli olaylar çocuğun davranışlarına yansıyabilir. Bu nedenle davranışı "yaramazlık" olarak görmek yerine altında yatan ihtiyacı anlamaya çalışmak önemlidir.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Tutarlı rutinler oluşturun: Uyku, yemek ve ekran saatleri öngörülebilir olsun.
- Duyguları adlandırın: "Çok kızdığını görüyorum" demek çocuğun duygusunu tanımasına yardım eder.
- Olumlu davranışı fark edin ve takdir edin.
- Net ve basit sınırlar koyun; kuralları sakin ve tutarlı uygulayın.
- Kendi tepkilerinizi gözlemleyin; çocuklar ebeveynlerini model alır.
- Ekran kullanımını yaşına uygun biçimde sınırlayın.
Ne zaman uzman desteği alınmalı?
Yukarıdaki adımlara rağmen belirtiler sürüyorsa, çocuğun günlük yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa veya sizi endişelendiriyorsa bir klinik psikologla görüşebilirsiniz. Ergenlik çağındaki gençler için ergenlik dönemi sorunları: ebeveynler için rehber yazımız da faydalı olabilir.
Çocuğunuzun kendine zarar verme düşüncesi olduğunu fark ederseniz vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Çocuğumu psikoloğa götürmek onu damgalar mı?
Hayır. Destek almak, çocuğun duygularını tanımasına ve baş etme yollarını öğrenmesine yardımcı olan sağlıklı bir adımdır. Çocuğa yaşına uygun ve korkutmayan bir dille anlatılması önemlidir.
Çocuğum terapide neler yapacak?
Küçük çocuklarla genellikle oyun ve çizim gibi doğal ifade yolları kullanılır; daha büyük çocuklar ve ergenlerle ise ağırlıklı olarak konuşma yoluyla çalışılır. Süreç yaşa ve soruna göre planlanır.
Ebeveyn olarak sürece dahil olacak mıyım?
Ebeveynlerin süreç hakkında bilgilendirilmesi ve desteklenmesi çalışmanın önemli bir parçasıdır. Bilgilendirmenin kapsamı mesleki etik ilkeler çerçevesinde ve çocuğun güvenliği gözetilerek belirlenir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya acil müdahale yerine geçmez. Kendinizde veya yakınınızda bir sorun olduğunu düşünüyorsanız bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.
Uzman Klinik Psikolog Seher Yağmur Bilen
1998'den bu yana klinik alanda çalışan Seher Yağmur Bilen; travma, kayıp ve yas, kriz yönetimi, hipnoz uygulamaları, kişilerarası iletişim, ergenlik dönemi sorunları ile aile ve çift danışmanlığı alanlarında 28 yıllık deneyime sahiptir. Uzmanımız hakkında daha fazla bilgi